Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki, pliki te zostaną zapisane w pamięci urządzenia. Dowiedź się więcej o naszej polityce prywatności i plikach cookies.
Wydział Szczepień
Wydział Szczepień logowanie lekarz logowanie pacjent


Wyszukaj lekarza
Znajdź punkt szczepień



Słownik pojęć
Wyjaśnienia terminów specjalistycznych



Nasi partnerzy
I instytucje

Czy wiesz że?

Intercell
Intercell AG to austriacka firma biotechnologiczna z siedzibą w Wiedniu. W swojej działalności skupia się na opracowywaniu szczepionek przeciw chorobom zakaźnym. Intercell założono w 1998 roku jako spin-off wiedeńskiego Research Institute of ...

Więcej...
Właściciel portalu:

Sokolska 60/6, 40-087 Katowice
Tel. +48 32 445 37 58
Fax: +48 32 790 53 59
© All Rights Reserved 2010
Biuro obsługi klienta:
bok@wydzialszczepien.pl

Redakcja:
redakcja@wydzialszczepien.pl

Szanowni Państwo,
Spółka Wakcymed Sp. z o.o. nie posiada uprawnień niezbędnych w udzielaniu porad czy konsultacji medycznych. Wszelkie pytania dot. szczepień prosimy kierować wyłącznie przez formularz Zapytaj eksperta.
Zmień rozmiar czcionki: A A A

Kleszczowe zapalenie mózgu


Kleszczowe zapalenie mózgu

 

 

CHARAKTERYSTYKA

 

Kleszczowe zapalenie mózgu (w skrócie KZM; łac. encephalitis ixodica), znane także pod nazwami wczesnoletniego lub wiosenno-letniego zapalenia mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, jest sezonową, endemiczną chorobą wirusową ośrodkowego układu nerwowego przenoszoną przez kleszcze. Rozróżnia się trzy typy kleszczowego zapalenia mózgu (analogicznie do 3 podtypów wywołującego go wirusa): środkowoeuropejski, syberyjski, dalekowschodni.

 

Każdy podtyp wirusa przenoszony jest przez inny rodzaj kleszcza oraz różni się od pozostałych ciężkością wywoływanej choroby. Gatunkiem kleszcza przenoszącym środkowoeuropejską, najłagodniejszą odmianę choroby a obecnym w Polsce, jest Ixodes ricinus.

 

Kleszcze zakażają się wirusem od zwierząt ciepłokrwistych, głównie od dzikich gryzoni, małych ssaków leśnych, a także ptaków. Same kleszcze nie chorują, pozostają jednak na trwałe nosicielami choroby. Wirus KZM może być przenoszony między kolejnymi stadiami rozwojowymi kleszcza, jak również z samicy na jajo.

 

INFEKCJA

 

Zakażenie jest konsekwencją ukąszenia. Wirus przedostaje się do innego organizmu wraz ze śliną kleszcza. Ryzyko zachorowania na KZM z objawami neurologicznymi wynosi na terenach endemicznych 1:1000, a w przypadku dzieci jest nawet mniejsze. Większość zwierząt nie choruje, ponieważ po pierwszym zakażeniu ich organizmy produkują swoiste przeciwciała, które dają odporność na całe życie. Choroba nie przenosi się z człowieka na człowieka.

Żerujący kleszcz - widok w przekroju

 

Wirus KZM traci zakaźność w sytuacji wysuszenia, pasteryzacji lub pod wpływem środków dezynfekcyjnych. Jest z kolei oporny na działanie niskiego pH. Dzięki temu może przetrwać przez wiele miesięcy w surowym mleku zakażonych zwierząt, a co za tym idzie również w jego niepasteryzowanych przetworach. Powoduje to występowanie przypadków zakażenia drogą pokarmową. Skutkiem tego rodzaju zakażeń jest tzw. dwufazowa gorączka mleczna.

 

Ukąszenia człowieka przez kleszcze dotyczą przeważnie okolic głowy, uszu, zgięcia dużych stawów, rąk i stóp. W wielu przypadkach pozostają one niezauważone, przede wszystkim dlatego, że ślina kleszczy zawiera w sobie substancje znieczulające.

 

PRZEBIEG

 

Większość zakażeń wirusem KZM przebiega skąpoobjawowo bądź nie wykazuje żadnych symptomów. W przypadku dzieci choroba przebiega łagodniej. Ciężki przebieg KZM obserwuje się znacznie częściej u osób powyżej 40 roku życia.

 

Okres wylęgania choroby trwa od 7 do 28 dni. Najpierw wirus namnaża się w miejscu ukąszenia. Następnie drogą naczyń limfatycznych przedostaje się do najbliższych węzłów chłonnych. Atakuje układ siateczkowo-śródbłonkowy, innymi słowy śledzionę, wątrobę, szpik kostny. Stamtąd przez krew wirus zostaje przetransportowany do ośrodkowego układu nerwowego.

 

Kleszczowe zapalenie mózgu ma dwufazowy przebieg, a jego następstwa są z reguły nieprzewidywalne. Do początkowych objawów choroby należą m.in. ogólna niedyspozycja osoby zakażonego, gorączka ok. 38ºC, bóle głowy, stawów, mięśni, nieżyt górnych dróg oddechowych, w niektórych przypadkach nudności, wymioty.

 

Pierwsza faza KZM trwa przeważnie 1-9 dni. Jeżeli wirus nie przedostanie się do układu nerwowego, chory wraca do zdrowia. W przeciwnym razie, choroba przechodzi w kolejną fazę. Pomiędzy obiema fazami KZM występuje okres remisji, trwający zwykle następne 1-9 dni.

 

Druga faza choroby trwa kilka tygodni, a potrafi nawet kilka miesięcy. Charakteryzuje się nagłym skokiem gorączki (ok. 40ºC), zmianą nastroju (depresja), bólami i zawrotami głowy, wymiotami, światłowstrętem, oczopląsem, niekiedy także podwójnym widzeniem, niedosłuchem, spadkiem ciśnienia krwi, drżeniem zamiarowym, niedowładami wiotkimi, zaburzeniem świadomości, a nawet jej utratą, sztywnością karku.

 

Przedostanie się wirusa do ośrodkowego układu nerwowego może wywołać zapalenie rdzenia kręgowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych.

 

Do głównych powikłań KZM zalicza się neurologiczne objawy ubytkowe, porażenia i niedowłady nerwów czaszkowych i obwodowych (w ok. 25% przypadków), uszkodzenie słuchu (w 13%), zespoły psychoorganiczne, meteoropatie, zaniki mięśni pasa barkowego, parkinsoidalne drżenie lub upośledzenie ruchów rąk oraz uszkodzenie móżdżku, objawy psychiczne w rodzaju zaburzeń świadomości, koncentracji, snu, depresję (ok. 13%).

 

REKONWALESCENCJA I LECZENIE

 

Rekonwalescencja trwa długo. Objawy neurologiczne i zaburzenia psychiczne ustępują powoli. To samo tyczy się zmniejszonej wydolności fizycznej i osłabienia osoby ozdrowieńca. Średnio 1-2% przypadków środkowoeuropejskiego KZM kończy się śmiercią. W przypadku rosyjskiej odmiany wirusa przebieg choroby jest cięższy, a zgon dosięga 30% zakażonych. Wszyscy chorzy na KZM podlegają rejestracji i hospitalizacji.

 

Z winy braku właściwych metod leczenia przyczynowego, w ramach walki z chorobą stosuje się wyłącznie szczepienia ochronne przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu.

 

WPŁYW SZCZEPIEŃ

 

KZM w odmianie środkowoeuropejskiej występuje endemicznie, jak sama nazwa wskazuje na terenach Europy Środkowej, ale nie tylko. Ten typ wirusa spotkać można również w Europie Wschodniej aż po Ural oraz w Skandynawii. Rocznie rejestruje się w Europie do 10000 pełnoobjawowych przypadków choroby. We wszystkich krajach, w których prowadzi się rejestrację kleszczowego zapalenia mózgu, od 20 lat obserwuje się wzrost liczby zachorowań.

 

W ostatnich latach na terenie Polski rozpoznaje się każdego roku ok. 200-300 zachorowań na KZM, co stanowi jedną trzecią wszystkich rejestrowanych w Europie przypadków. Najwięcej zachorowań (ok. 80%) dotyczy województw podlaskiego i warmińsko-mazurskiego. Sezonowość KZM wiąże się z dwoma okresami aktywności kleszczy, dominującym - wiosenno-letnim i słabszym - jesiennym.

 

Choroba dotyka wszystkich. Na kleszczowe zapalenie mózgu zapadają osoby od 3 do 80 lat, z tym, że objawowe zakażenia stwierdza się przede wszystkim wśród osób powyżej 20 roku życia. Częściej chorują mężczyźni. Infekcje osób pracujących na terenach endemicznych stanowią ok. 20% ogółu przypadków.

 

Prowadzone szczepienia nie wywarły nigdy większego wpływu na sytuację epidemiologiczną KZM, stanowią natomiast profilaktykę indywidualnej ochrony każdej zaszczepionej osoby.



Powiązane szczepionki:
Szczepionka przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu


Powiązane artykuły:
Belgia: Unia Europejska sfinansuje opracowanie szczepionki przeciwko trzem chorobom odkleszczowym
Grupy ryzyka kleszczowego zapalenia mózgu
Odstępy między szczepieniami
Polska: Czeka nas plaga kleszczy
Polska: Określono zakres czynności zawodowych objętych wskazaniem do szczepień pracowniczych
Polska: Trwają obchody dni poświęconych zapaleniom mózgu, opon mózgowo-rdzeniowych oraz malarii
Polska: Trwają obchody Światowego Dnia Zdrowia
Profilaktyka szczepień zalecanych w świetle PSO
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej
Szczepienia dzieci przeciw KZM
Szczepienia obowiązkowe i zalecane
Szczepienia przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu
Szczepienia przed podróżą
Zalecane przed podróżą
O nas Kontakt

Korzystanie z portalu oznacza akceptację Regulaminu. Treści prezentowane na stronie mają wyłącznie charakter poglądowy i nie mogą stanowić jakichkolwiek porad medycznych. W celu diagnozy stanu zdrowia skonsultuj się z lekarzem.

Projekt współfinansowany ze środków Programu Operacyjnego
Innowacyjna Gospodarka