Korzystając z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki, pliki te zostaną zapisane w pamięci urządzenia. Dowiedź się więcej o naszej polityce prywatności i plikach cookies.
Wydział Szczepień
Wydział Szczepień logowanie lekarz logowanie pacjent


Wyszukaj lekarza
Znajdź punkt szczepień



Słownik pojęć
Wyjaśnienia terminów specjalistycznych



Nasi partnerzy
I instytucje

Czy wiesz że?

Szczepionka zabita
Inaczej szczepionka inaktywowana; to szczepionka zawierająca uśmiercone (pod wpływem temperatury, promieniowania, związków chemicznych) zarazki lub ich fragmenty. Jej przeciwieństwem jest szczepionka żywa...

Więcej...
Właściciel portalu:

Sokolska 60/6, 40-087 Katowice
Tel. +48 32 445 37 58
Fax: +48 32 790 53 59
© All Rights Reserved 2010
Biuro obsługi klienta:
bok@wydzialszczepien.pl

Redakcja:
redakcja@wydzialszczepien.pl

Szanowni Państwo,
Spółka Wakcymed Sp. z o.o. nie posiada uprawnień niezbędnych w udzielaniu porad czy konsultacji medycznych. Wszelkie pytania dot. szczepień prosimy kierować wyłącznie przez formularz Zapytaj eksperta.
Zmień rozmiar czcionki: A A A

Tężec


Tężec

 

 

CHARAKTERYSTYKA

 

Tężec to zakaźna choroba układu nerwowego, wywoływana działaniem toksyny (z rodzaju neurotoksyn) tężcowej wytwarzanej przez laseczki tężca (łac. clostridium tetani). Bakterie te występują powszechnie, bez przeszkód znaleźć można je w glebie, w kurzu, w wodzie, czy w przewodzie pokarmowym zwierząt. Cechą charakterystyczną tych organizmów jest wytwarzanie zarodników, które są wyjątkowo odporne na niesprzyjające warunki środowiska.

 

Źródłem zakażenia może być nawet drobne, prawie niewidoczne skaleczenie bądź otarcie naskórka, nie wymagające pomocy lekarza. Zanieczyszczenie rany kurzem, brudem, ziemią lub odchodami zwierząt może doprowadzić do infekcji laseczkami tężca lub ich zarodnikami. Największe ryzyko dotyczy ran zmiażdżonych, tłuczonych, kłutych, a także rozległych odmrożeń i oparzeń. Do zakażenia i zachorowania może prowadzić również poród lub poronienie w warunkach niezachowania zasad higieny.

 

OBJAWY I POWIKŁANIA

 

W środowisku skaleczenia bądź rany bakterie produkują neurotoksynę, która zdradza duże powinowactwo do zakończeń nerwów ruchowych i ciał neuronów ruchowych. Z jej powodu może dojść do nadwrażliwości na bodźce, do porażenia mięśni, a w konsekwencji nawet i do zgonu.

 

Początkowe, mało charakterystyczne objawy choroby to uczucie rozbicia, bezsenność, bóle głowy, zdenerwowanie,  pocenie, zaczerwienienie twarzy.

 

Z kolei typowymi objawami postaci uogólnionej są skurcze mięśni, prowadzące do szczękościsku; napadowego Szczękościsk w przebiegu tężca„prężenia”, trwającego 5-10 sekund, wywoływanego bodźcami zewnętrznymi (hałas i dotyk), którego swoistymi cechami są: zaciśnięte zęby, szyja oraz plecy wygięte ku tyłowi w postaci łuku, napięty brzuch, wyprostowane kończyny dolne; porażenia mięśni mimicznych twarzy, czyli tzw. sardonicznego śmiechu (twarz z wysuniętym ryjkiem, przymkniętymi oczami, pomarszczonym czołem); zaburzeń ciśnienia tętniczego krwi, krążenia obwodowego oraz napadów potliwości.

 

Uogólniona postać tężca występuje w około 80% przypadków. Śmiertelność wynosi nawet 50% (30-50/100 przypadków).

 

Wyróżnia się przebieg choroby lekki (szczękościsk, słabe i krótkotrwałe prężenia); średni (z narastaniem objawów w dłuższym czasie, częstsze prężenia); ciężki (bardzo krótki okres wylęgania, uogólnione prężenia obecne w ciągu pierwszych 2 dni choroby, zaburzenia połykania, duszność); oraz piorunujący (bardzo częste prężenia, obfite pocenie, bezdech, sinica, zamroczenie).

 

Do powikłań właściwych uogólnionej postaci tężca zalicza się zapalenie płuc, krwiaki śródmięśniowe, złamania kręgów, zapalenie mięśnia sercowego, czy zaburzenia rytmu serca.

 

Okazjonalnie występuje miejscowa postać tężca, cechująca się wzmożonym napięciem mięśni oraz prężeniami w obszarach bezpośrednio sąsiadujących z miejscem zranienia, np. tężec głowy i szyi wiąże się z porażeniami mięśni żwaczy, twarzy oraz zaburzeniami funkcji nerwów czaszkowych. Jest to łagodna postać choroby, rzadko powodująca zgony.

 

W przypadku noworodków zakażonych bakteriami tężca infekcja charakteryzuje się szybko pojawiającymi się objawami ogólnymi, wysoką gorączką, trudnościami w ssaniu (tzw. rybi pyszczek), napadowymi drgawkami z bezdechem. U tak małych dzieci tężec jest ciężką chorobą. Kończy się śmiercią w 80-90% przypadków, a te noworodki którym udaje się  przeżyć stają się często upośledzone umysłowo oraz mogą mieć inne problemy neurologiczne.

 

LECZENIE I ZAPOBIEGANIE

 

Na chwilę obecną najskuteczniejszą metodą leczenia tężca jest podanie surowicy i zapobieganie dalszej produkcji toksyny. Wbrew oczekiwaniom nie zawsze skutkuje to wyleczeniem i uratowaniem życia pacjenta. Z kolei najbardziej efektywną metodą profilaktyki przeciwtężcowej są szczepienia.

 

WPŁYW SZCZEPIEŃ

 

Wprowadzenie obowiązku szczepień dzieci i młodzieży doprowadziło do znaczącej poprawy sytuacji epidemiologicznej tężca wśród najmłodszych. Największą grupę chorych stanowią dorośli, którzy ukończyli 60 rok życia, u których po zranieniu nie zastosowano właściwej profilaktyki tężcowej. W przypadku tych osób tężec przebiega wyjątkowo ciężko, często prowadząc do zgonu.

 

W latach 1991-2006 rejestrowano w Polsce niewiele, bo średnio 42 zachorowania u dorosłych. Należy jednak pamiętać, że około 50% przypadków tężca kończy się śmiercią. Szczególnie złe rokowania dotyczą noworodków oraz osób z infekcją o krótkim okresie wylęgania. Tężec połogowy, występujący po porodzie w niewłaściwych warunkach lub po poronieniu przebiega skrajnie ciężko, a śmiertelność dotyka 90% chorych. Ostatni przypadek tężca noworodków zanotowano w Polsce w 1983 roku. Natomiast od 1999 r. nie miał miejsca żaden zgon na tę chorobę.

 

W ramach profilaktyki mającej na celu ograniczenie ilości przypadków tężca, należałoby dążyć do uodpornienia wszystkich osób starszych w ramach szczepień zalecanych. Strategia prowadzenia wyłącznie szczepień poekspozycyjnych nie pozwala wyeliminować problemu zachorowań.

Laseczki tężcaŁukowate wyprężenie ciała w przebiegu tężca
Tężec noworodkowy


Powiązane szczepionki:
Szczepionka przeciw tężcowi


Powiązane artykuły:
Czy można zaszczepić się przeciwko tężcowi i durowi brzusznemu w jeden dzień? Zakupiłem osobne szczepionki.
Europa: Nowa wysoce skojarzona szczepionka firmy Sanofi z akceptacją europejskiej instytucji regulującej
Europa: Sanofi Pasteur z rekomendacją dla nowej wysoce skojarzonej szczepionki własnej produkcji
Grupy ryzyka zakażenia tężcem
Kanada: Opłacalność szczepień personelu szpitalnego
Kiedy należy poddać się szczepieniu przypominającemu przeciwko błonicy i tężcowi?
Konsekwencje nieszczepienia dzieci
Które ze szczepionek obowiązkowych w Programie Szczepień Ochronnych zawierają tiomersal?
Mam 35 lat i chciałbym zaszczepić się przeciwko błonicy i tężcowi. Nie posiadam jednak dostatecznej wiedzy o tym, kiedy ostatnio przechodziłem to szczepienie. Czy wobec tego wystarczy jak przyjmę dawkę przypominającą?
Odstępy między szczepieniami
Podróż, PSO i pozostałe szczepienia
Polska: Czy wycofane szczepionki powinny wzbudzać niepokój? – stanowisko GIF
Polska: Do obrotu dopuszczono nową szczepionkę zapobiegającą 6 chorobom
Polska: Ekspert przekonuje - w szczepionkach nie ma niebezpiecznej rtęci
Polska: GIF wycofuje serię szczepionki z obrotu
Polska: GIF wycofuje z obrotu serie dwóch szczepionek
Polska: GIF wycofuje z obrotu serię szczepionki DTP
Polska: GIF wycofuje z obrotu serię szczepionki DTP
Polska: GIF wycofuje z obrotu serię szczepionki DTP
Polska: GIF wystosował komunikat dotyczący ostatniego wycofania szczepionek
Polska: GIS ogłosił kalendarz szczepień na 2012 r.
Polska: GUS zbadał zachorowalność na wybrane choroby zakaźne w 2012 roku
Polska: Kolejna kampania UNICEF na rzecz Sierra Leone
Polska: Nowy program szczepień dla żołnierzy
Polska: Ogłoszono Program Szczepień Ochronnych na rok 2013
Polska: Ogłoszono Program Szczepień Ochronnych na rok 2014
Polska: Określono zakres czynności zawodowych objętych wskazaniem do szczepień pracowniczych
Polska: Pentaxim wrócił do obrotu
Polska: Problemy z kupnem szczepionki Pentaxim
Polska: System szczepień do naprawy
Polska: Zarejestrowano nową szczepionkę przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi
Polska: ZZP wybiera dostawców szczepionek w ramach Programu Szczepień Ochronnych na rok 2013
Profilaktyka szczepień zalecanych w świetle PSO
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej
Rozporządzenie Ministra Zdrowia
Świat: Dotychczas stosowane szczepionki przeciwko krztuścowi nie w pełni skuteczne wobec nowej odmiany bakterii
Świat: Uratować życie 3 milionów dzieci – założenie UNICEF na rok bieżący
Szczepienia a HIV
Szczepienia kobiet w ciąży
Szczepienia kobiet w ciąży
Szczepienia obowiązkowe i zalecane
Szczepienia podróżnych przeciw błonicy
Szczepienia podróżnych przeciw poliomyelitis
Szczepienia podróżnych przeciw tężcowi
Szczepienia przeciw błonicy
Szczepienia przeciw tężcowi
Szczepienia przed podróżą
USA: Analizy potwierdzają bezpieczeństwo stosowania większości szczepionek w okresie karmienia piersią
USA: Duże badanie nie potwierdziło związku pomiędzy szczepieniami oraz rozwojem zespołu Guillaina-Barrégo
USA: Szczepienia siódmoklasistów wymogiem w Karolinie Południowej
USA: Szczepienie Tdap rodziców pomoże obniżyć wskaźnik hospitalizacji niemowląt
W dniach 13 I, 13 II i 1 IX 2003 roku poddałem się szczepieniu przeciwko tężcowi. Czy wobec tego dawka przypominająca przypada dopiero na wrzesień 2013 roku?
Włocławek: MZOZ kupi ponad tysiąc dawek szczepionki przeciwko grypie
Zalecane przed podróżą
Zalecenia do szczepień
O nas Kontakt

Korzystanie z portalu oznacza akceptację Regulaminu. Treści prezentowane na stronie mają wyłącznie charakter poglądowy i nie mogą stanowić jakichkolwiek porad medycznych. W celu diagnozy stanu zdrowia skonsultuj się z lekarzem.

Projekt współfinansowany ze środków Programu Operacyjnego
Innowacyjna Gospodarka